Centrum Muzyki Przywracanej
Otto Manasse: odnaleziony kompozytor ze Szczecina
piątek, 28 sierpnia 2026
19:00
Zamek Książąt Pomorskich w Szczecinie
Korsarzy 34, 70-540 Szczecin, Polska
Anja-Maria Luidl (Niemcy) – mezzosopran
Tomasz Szczęsny – wiolonczela
Michaela Pühn (Niemcy) – fortepian
Koncert poświęcony Otto Manassemu, urodzonemu w 1861 w Szczecinie, prezentuje twórczość kompozytora, którego dorobek przez dziesięciolecia pozostawał niemal całkowicie zapomniany. Pochodzący z żydowskiej rodziny szczecinianin, wykształcony jako chemik i związany przez większość życia z Monachium, należał do generacji europejskich Żydów, których losy dramatycznie przerwał nazizm. Choć Manasse przeszedł oficjalną konwersję na luteranizm, po 1933 roku stał się obiektem systematycznych prześladowań. W 1942 roku został deportowany do getta obozowego w Theresienstadt, gdzie zmarł kilka miesięcy później. Jego grób pozostaje nieznany.
Twórczość Manassego – zakorzeniona w idiomie późnego niemieckiego romantyzmu i pozostająca w kręgu oddziaływania Maxa Regera – zachowała się jedynie dzięki nielicznym rękopisom ocalonym z bombardowań Monachium w 1945 roku. Odkrycie tych materiałów w XXI wieku umożliwiło rekonstrukcję części jego dorobku i ponowne wprowadzenie go do obiegu koncertowego. Program koncertu obejmuje dwa najważniejsze cykle zachowane w całości. „Suite für Violoncello und Klavier” ukazuje Manassego jako kompozytora sprawnie operującego wielką formą kameralną. Drugą część programu stanowi cykl „Lieder aus dem Toskanischen Liederbuch” do tekstów Edgara Kurza. Dziewięć krótkich pieśni – zachowanych w czystopisach z lat ok. 1930 – ukazuje Manassego jako twórcę niezwykle wrażliwego na słowo i potrafiącego na niewielkiej przestrzeni budować wyrazistą, emocjonalnie nasyconą miniaturę.
Oba cykle mają charakter rekonstrukcyjny: ich dzisiejsze wykonanie opiera się na pracy z zachowanymi rękopisami, konfrontacji wariantów oraz odtworzeniu właściwej praktyki wykonawczej. Koncert staje się więc nie tylko prezentacją wartości muzycznych, lecz także działaniem o charakterze dokumentacyjnym — przywracaniem twórczości artysty, którego życie i dorobek miały zostać trwale wymazane.
Program koncertu
Otto Manasse (1861 – 1942)
Suite für Violoncello und Klavier
Adagio – Allegro commodo e gracioso – Andante (quasi alla marcia funebre) – Allegro
Lieder aus dem »Toskanischen Liederbuch«
Teksty i przekład: Edgar Kurz
Ich hatt’ ein schönes Schloss gebaut
Ich gäb’ etwas um einen treuen Schatz
Ich singe nur aus Leid und Schmerz
Nun will ich singen und fröhlich sein
Ich sah so kläglich weinen die Sirene
Abends im Kühlen ist es gut singen
Wär ich ein Vögelein
Wie sinken die Augen mir heute
Oh Liebe – böse Liebe, was hießest Du mich tun
Anja-Maria Luidl
Mezzosopranistka, absolwentka Richard-Strauss-Konservatorium oraz Opernschule Hochschule für Musik und Theater w Monachium. Kształciła się pod kierunkiem m.in. Bredy Zakotnik, Waltraud Schlingplässer-Gruber, Burgi Schwarzbach, Carol Richardson, Felicii Weathers i Margreet Honig. Współpracowała również jako lektorka z radiem BR-Klassik.
Przez kilka lat była solistką Theater für Niedersachsen w Hildesheim, gdzie wykonywała partie takie jak Rosina w Cyruliku sewilskim, Trzecia Dama w Czarodziejskim flecie, Czipra w Baronie cygańskim czy Clarissa w Miłości do trzech pomarańczy. Występowała także gościnnie w Staatstheater Braunschweig oraz Bayerische Staatsoper.
Po zakończeniu pracy etatowej odbyła studia podyplomowe „Lied und Oratorium” w Mozarteum w Salzburgu, rozwijając działalność koncertową w repertuarze oratoryjnym i pieśni. Występowała z zespołami takimi jak Münchner Symphoniker, Capella Istropolitana, Bruckner Akademie Orchester, Ensemble Lodron czy orkiestra historyczna La Banda, współpracując m.in. z Peterem Schneiderem, Jordi Morą, Robertem Blankiem, Eckehardem Manzem, Johannesem Buxbaumem i Sebastianem Krahnertem.
Ważną część jej działalności stanowią programy poświęcone rzadko wykonywanemu repertuarowi, w tym muzyce kompozytorów zapomnianych. W 2014 roku nagrała album z dziełami Otto Manassego, będący jednym z pierwszych współczesnych opracowań jego twórczości. Od 2008 roku prowadzi w Monachium autorski cykl Liederfreude.
Tomasz Szczęsny
Wiolonczelista i profesor sztuki, absolwent klasy prof. Stanisława Firleja w Akademii Muzycznej im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu. Od 2006 roku jest koncertmistrzem wiolonczel Orkiestry Symfonicznej Filharmonii w Szczecinie, a równolegle prowadzi działalność pedagogiczną. Obecnie pracuje jako profesor Akademii Sztuki w Szczecinie.
Występował wielokrotnie w nowojorskiej Carnegie Hall. Nagrywał m.in. partię wiolonczeli na album Katarzyny Nosowskiej 8 (2011). Od 2013 roku jest członkiem międzynarodowego projektu Visegrad Cello Quartet, w którym współpracuje z wiolonczelistami z Czech, Węgier i Słowacji. W 2014 roku został zaproszony przez Deutsche Kammerorchester Berlin do poprowadzenia grupy wiolonczel podczas koncertów w Korei Południowej.
Jako solista i koncertmistrz regularnie uczestniczy w Classical Music Festival w Eisenstadt (Austria). Koncertował w wielu krajach Europy i Azji oraz w USA, współpracując z dyrygentami takimi jak Tomasz Bugaj, Bohdan Boguszewski, Marek Pijarowski, Ivan Repušić, Seung-Don Yang, Richard Zielinski czy Piotr Borkowski.
Jest autorem transkrypcji pieśni Karola Szymanowskiego, które – wraz z innymi aranżacjami jego muzyki – ukazały się na albumie Karol Szymanowski. Works for Cello and Piano (ze Sławomirem Wilkiem). Współpracuje z Baltic Neopolis Orchestra, a od 2018 roku jest członkiem kwartetu smyczkowego ĘxQuartet. Zasiada w jury konkursów, prowadzi kursy mistrzowskie oraz pełni funkcje promotora i recenzenta w przewodach doktorskich i profesorskich.
Gra na wiolonczeli Joseph Nicolas LeClerc (1769).
Michaela Pühn
Naukę gry na fortepianie rozpoczęła w wieku czterech lat pod kierunkiem matki. Kształciła się w Staatliche Hochschule für Musik und Theater w Monachium, gdzie uzyskała państwowy egzamin artystyczny, a następnie kontynuowała studia w klasach mistrzowskich prof. Rosl Schmid i prof. Klausa Schilde, kończąc je dyplomem klasy mistrzowskiej (1980).
Jest profesorką fortepianu oraz korepetytorką instrumentalną w Hochschule für Musik und Theater w Monachium. Prowadzi intensywną działalność koncertową jako solistka i kameralistka. Występowała z wieloma znakomitymi solistami oraz muzykami związanymi z Münchner Philharmoniker, Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks i Bayerisches Staatsorchester.
Od 1990 roku współtworzy z wiolonczelistą Stephanem Haackiem duet Haack–Pühn, regularnie koncertujący w Europie i występujący na ważnych konkursach i festiwalach muzycznych. Pianistka ma na swoim koncie liczne nagrania płytowe, a także rejestracje muzyki filmowej dla stacji radiowych i telewizyjnych w Niemczech i za granicą.